ปัญหาสิ่งแวดล้อม

Timeline โครงการ

ปี 2561

ปี 2562

ปี 2563

ปี 2568

Timeline การต่อสู้ของชุมชน

ปี 2562

ปี 2563

ปี 2564

ปี 2565

ปี 2566

ปี 2567

ปี 2568

Timeline คดีความ

ปี 2565

ปี 2569

1 กฎ หรือ คำสั่งทางปกครอง ที่เป็นเหตุแห่งการฟ้องคดี “น่าจะไม่ชอบด้วยกฎหมาย”

มติเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของ คชก. ที่บริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัดใช้ประกอบการขออนุญาตการทำเหมืองแร่ถ่านหินตามคำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ที่ได้ผ่านความเห็นชอบในคราวประชุมครั้งที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหาคม 2554 และมติเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ใช้ประกอบคำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ในคราวประชุมที่ 36/2563 วันที่ 29 ธันวาคม 2563 ที่มีมติเห็นชอบยืนตามมติในคราวประชุมที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหาคม 2554

มติทั้งสองเป็นคำสั่งทางปกครองพิพาทที่ผู้ฟ้องคดีได้รับความเดือดร้อนเสียหาย หรือ อาจจะได้รับความเดือดร้อนเสียหายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ซึ่งเป็นความเสียหายโดยตรงจากคำสั่งดังกล่าว จนเป็นเหตุแห่งการนำมาฟ้องคดี ศาลปกครองสูงสุดเห็นว่ารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ได้รับความเห็นชอบจาก คชก. ตามมติทั้งสอง

1) ไม่ปรากฏว่ามีการประเมินผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนต่าง ๆ ที่ใช้น้ำจากลำห้วยสาธารณะเดิมตลอดสาย

2) ไม่มีการกล่าวถึงโลหะและกึ่งโลหะในถ่านหิน

3) ไม่มีการประเมินผลกระทบต่อคุณภาพดินและน้ำที่อาจเกิดขึ้นจากน้ำเหมืองเป็นกรดและการรั่วไหลของโลหะและกึ่งโลหะพิษลงสู่ดิน น้ำใต้ดิน และน้ำผิวดินในลักษณะแผนที่ความเสี่ยงเชิงพื้นที่และเชิงเวลา

4) ไม่มีการประเมินความเสี่ยงและจัดทำแผนที่ความเสี่ยงจากมลพิษอากาศให้ครอบคลุมมลพิษที่จะส่งผลกระทบต่อประชาชนจากกิจกรรมที่จะทำให้เกิดมลพิษจากตลอดทั้งกระบวนการ

5) การศึกษาพื้นที่โครงการ จำกัดพื้นที่ศึกษาเฉพาะในรัศมี 3 กิโลเมตรจากโครงการ

6) ข้อเท็จจริงปรากฏว่าไม่มีข้อมูลอ้างอิงและไม่ครอบคลุมผู้มีส่วนได้เสีย และพบว่ามีประชาชนในหมู่บ้านกะเบอะดิน หมู่ที่ 12 ต.อมก๋อย อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ จำนวนมากมีการแจ้งความที่สถานีตำรวจภูธรอมก๋อย ร้องเรียนต่อศูนย์ดำรงธรรม อ.อมก๋อย และร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ถึงเรื่องการปลอมแปลงลายมือชื่อประชาชนหลายร้อยรายในบันทึกรายงานการประชุมประชาคมหมู่บ้านกะเบอะดิน หมู่ที่ 12 ซึ่งจากข้อมูลรายงานผลการตรวจสอบของ กสม. พบว่าการจัดประชาคมหมู่บ้านกะเบอะดิน หมู่ที่ 12 มีข้อมูลที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับรายชื่อราษฎรที่เห็นชอบให้มีการทำเหมืองแร่ ซึ่งรายชื่อเหล่านี้ถูกนำไปใช้ประกอบเป็นส่วนหนึ่งของการจัดกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนครั้งที่ 1 และถูกนำมาบรรจุในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของบริษัท 99 ธุวานนท์ ซึ่งต่อมาได้ผ่านความเห็นชอบของ คชก. และได้นำไปยื่นประกอบขอประทานบัตรเหมืองแร่ต่อสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเชียงใหม่และจะส่งต่อไปยังกรมอุตสาหกรรมขั้นพื้นฐานและการเหมืองแร่

ศาลพิจารณาเห็นว่าการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของ คชก. ในคราวประชุมครั้งที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหาคม 2554 เป็นการพิจารณาอย่างไม่เพียงพอในประเด็นการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะประเด็นปัญหาด้านการสื่อสาร ทำให้ประชาชนไม่สามารถแสดงความคิดเห็นอย่างเป็นไปตามเจตนารมณ์ที่แท้จริงของตนเองได้ ประกอบกับ กสม.มีข้อวินิจฉัยว่าการดำเนินกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อประกอบการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ถ่านหินของบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัด มีการกระทำอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน และได้มีข้อเสนอแนะมาตรการในการป้องกันหรือแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชนดังกล่าว และเมื่อผู้ฟ้องคดีส่งหนังสือขอให้ คชก. ทบทวนมติเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม คราวประชุมครั้งที่ 36/2563 วันที่ 29 ธันวาคม 2563 ที่ได้ระบุถึงข้อบกพร่องที่พบในรายงานฯที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงในพื้นที่จำนวนมาก คชก.กลับยังคงพิจารณาทบทวนตามข้อมูลเดิม ไม่ได้มีการตรวจสอบ หรือให้แก้ไขเพิ่มเติมข้อมูลให้ถูกต้องครบถ้วน ด้วยเหตุที่กล่าวมาศาลปกครองสูงสุดจึงเห็นว่ารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมฉบับสมบูรณ์ โครงการทำเหมืองแร่ถ่านหิน คำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ของบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัด น่าจะมีปัญหาความชอบด้วยกฎหมาย มีผลให้มติเห็นชอบรายงานฯของ คชก. ครั้งที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหาคม 2554 และ ครั้งที่ 36/2563  วันที่ 29 ธันวาคม 2563 ตามคำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ซึ่งเป็นคำสั่งทางปกครองพิพาทน่าจะมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งปกครองเช่นเดียวกัน

3 การทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครองนั้น ไม่เป็นอุปสรรคแก่การบริหารงานของรัฐ หรือ แก่บริการสาธารณะ

ศาลเห็นว่ามติเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมทั้งสองของ คชก. ซึ่งเป็นคำสั่งทางปกครองที่พิพาทอันเกี่ยวกับการใช้ประกอบอนุญาตดำเนินการโครงการเหมืองแร่ถ่านหินของบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัด เป็นโครงการที่ก่อประโยชน์โดยตรงแก่บริษัทฯเท่านั้น หากศาลมีคำสั่งทุเลาการบังคับตามมติเห็นชอบรายงานฯทั้งสองของ คชก. จะส่งผลให้เจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจยังไม่สามารถออกประทานบัตรการทำเหมืองแร่ถ่านหินให้แก่บริษัทฯได้ และบริษัทฯก็ไม่สามารถเข้าดำเนินโครงการทำเหมืองแร่ถ่านหินตามที่ได้รับอนุญาตได้ ย่อมมิได้เป็นอุปสรรคแก่การบริหารงานของรัฐ หรือแก่บริการสาธารณะในอำนาจหน้าที่ของ คชก. แต่อย่างใด กรณีศาลจึงเห็นว่า การทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครองกรณีนี้ไม่เป็นอุปสรรคแก่การบริหารงานของรัฐหรือแก่บริการสาธารณะ

ฟ้องคดีปกครอง ที่ ศาลปกครองเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2565 คดีหมายเลขดำที่ ส.1/2565

ผู้ฟ้อง คือ

ตัวแทนชุมชนจากหมู่บ้านกะเบอะดิน ชุมชนเส้นทางขนแร่ ประชาชนที่อาศัยในอำเภออมก๋อย 50 คน และยังมีผู้ร่วมลงชื่อสนับสนันฟ้องเนื่องจากเป็นผู้ที่ได้รับ หรืออาจได้รับความเสียหายอีก 615 คน

ผู้ถูกฟ้อง คือ

ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 : คณะกรรมการผู้ชานาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ (คชก.)

ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 : สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรชาติและสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (สผ.)

ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3 : ศาลปกครองมีคำสั่งเรียกบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัด เจ้าของโครงการเหมืองแร่เข้ามาเป็นคู่กรณี โดยกำหนดให้เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3 ทำคำให้การแก้ฟ้อง

การตั้งประเด็นฟ้อง

1. ผู้ฟ้องคดีเป็นประชาชนและชุมชนที่ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายหรืออาจได้รับความเดือดร้อน หรือเสียหายโดยมิอาจหลีกเลี่ยงได้ เนื่องจากสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรชาติและสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (สผ.) เสนอเรื่องให้คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ (คชก.) พิจารณาให้ความเห็นชอบรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อยโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
2. การที่ คชก. ใช้ดุลพินิจพิจารณาและมีมติเห็นชอบ รายงาน EIA โครงการเหมืองแร่ถ่านหิน คำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ของบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัด โดยมี สผ. ในฐานะฝ่ายเลขานุการนำเสนอรายงาน EIA ให้พิจารณาโดยมิได้ทบทวน หรือตรวจสอบถึงข้อบกพร่องของข้อมูลที่ปรากฎตามรายงาน EIA รวมทั้งมิได้นำข้อกังวลของผู้ฟ้องคดี และประชาชนไปประกอบการพิจารณาก่อนที่จะให้ความเห็นชอบ อันเป็นการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

2.1. ข้อบกพร่องในกระบวนการศึกษาและจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน ขาดการรับรู้และการมีส่วนร่วมอย่างรอบคลุมและมีความหมาย และเป็นการให้ข้อมูลฝ่ายเดียว

2.1.1 ความไม่ถูกต้องของข้อมูลปริมาณน้ำของลำห้วยแม่อ่างขาง

2.1.2 การไม่ปรากฏของลำห้วยมะขามในรายงาน EIA

2.1.3 ความผิดปกติในขั้นตอนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนครั้งที่ 1 และ 2

• การจัดรับฟังฯไม่คำนึงถึงขีดความสามารถในการเข้าใจเนื้อหาโครงการของประชาชน และไม่คำนึงถึงความสามารถประเมินทางเลือกต่าง ๆ และชี้แจงข้อกังวลและข้อคิดเห็นได้อย่างอิสระ
• จำนวนผู้เข้าร่วมเวทีประชุมมีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับสัดส่วนประชาชนในชุมชนที่เกี่ยวข้อง
• การอ้างชื่อประชาชนที่เห็นชอบให้มีการทำเหมืองแร่จำนวน 329 รายในรายงาน EIA ซึ่งเป็นเอกสารที่มีข้อพิรุธในการจัดทำเอกสาร
• การจัดทำแผนดำเนินการด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน เป็นการดำเนินการของบริษัท 99 ธุวานนท์ จำกัดและบริษัทที่ปรึกษาเพียงฝ่ายเดียวไม่เปิดโอกาสต่อการมีส่วนร่วมของประชาชน

2.1.4 การรับฟังความคิดเห็นไม่ครอบคลุมผู้ฟ้องคดีที่ 23 – 44 และประชาชนที่อาศัยในชุมชนตามเส้นทางขนส่งแร่

2.2. การปิดทับเส้นทางห้วยมะขามและห้วยผาขาวซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะและการอนุญาตก่อสร้างโครงการเหมืองแร่ในแหล่งน้ำซับซึมจะส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตของชุมชนในพื้นที่กะเบอะดินและชุมชนอื่นเป็นวงกว้าง การดำเนินโครงการไม่เป็นไปตามหลักป้องกันไว้ก่อน (Prevention Principle) และการดำเนินทำเหมืองแร่ในพื้นที่ตั้งโครงการกเป็นการไม่ปฏิบัติตาม พรบ.แร่ 2510 และ พรบ.แร่ 2560 ว่าด้วยบทบัญญัติการห้ามกำหนดพื้นที่แหล่งต้นน้ำหรือป่าน้ำซับซึมเป็นเขตแหล่งแร่เพื่อการทำเหมือง

2.3. อายุรายงาน EIA ใช้ข้อมูลเก่า 10 ปีจัดทำรายงานและได้รับการพิจารณาเห็นชอบโดย คชก. ซึ่งไม่เป็นไปตามอายุของรายงาน EIA ที่มีอายุ 5 ปีนับแต่ได้รับความเห็นชอบจาก คชก.  

2.4. การปลอมแปลงรายมือชื่อในรายงาน EIA เป็นเหตุให้การมีมติของ คชก. ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

2.5. การพิจารณาทบทวนรายงาน EIA ในการประชุมของ คชก. ครั้งที่ 1 36/2563 วันที่ 29 ธันวาคม 2563 ไม่ชอบด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

2.6. การฟ้องคดีของผู้ฟ้องเป็นการฟ้องเพื่อประโยชน์ส่วนรวม โดยมีเจตนารมณ์ที่จะปกป้องคุ้มครองสิทธิของประชาชน ซึ่งอาจได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมในด้านต่างๆ และผลกระทบอันเกิดจากเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมภายในป่าอมก๋อย ซึ่งเป็นผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยโดยรวมของประชาชน “เป็นการฟ้องเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ” จึงขอศาลปกครองรับฟังคดีนี้โดยพิจารณาตาม มาตรา 52 วรรคสอง พรบ.จัดตั้งศาลปกครองฯ พ.ศ.2542 และ ตามคำแนะนำประธานศาลปกครองสูงสุดว่าด้วยการพิจารณาคดีปกครองด้านสิ่งแวดล้อม ฉบับวันที่ 29 มิ.ย. พ.ศ.2554 ข้อ 3 (ระยะเวลาการฟ้องคดีไม่มีจำกัดเวลา)

คำขอบังคับท้ายฟ้อง

ข้อ 1 ขอให้เพิกถอนมติของ คชก. ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ในการประชุมครั้งที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหาคม 2554 ที่ลงมติเห็นชอบรายงานประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ถ่านหิน คำขอประทานบัตรที่1/2543 ของบริษัท 99 ธุวานนท์ ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3

ข้อที่ 2 ขอให้เพิกถอนมติของ คชก. ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ในการประชุมครั้งที่  36/2563 วันที่ 29 ธันวาคม 2563 ที่มีมติยืนตามมติของ คชก. เองในการประชุมครั้งที่ 24/2554 วันที่ 16 สิงหคม 2554 ที่ลงมติยืนเห็นชอบรายงานประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ถ่านหิน คำขอประทานบัตรที่1/2543 ของบริษัท 99 ธุวานนท์ ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3

ข้อที่ 3 ขอให้ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1และ2 หรือ คชก.และสผ. สั่งให้มีการแก้ไขปรับปรุงรายงานประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม โดยให้ศึกษาข้อมูลผลกระทบสิ่งแวดล้อม มาตรการป้องกันแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติมให้ครบถ้วนตามหลักวิชาการ และสอดคล้องกับข้อเท็จจริงในปัจจุบัน โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างมีความหมายในทุกขั้นตอนของการจัดทำรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ชุมชนกะเบอะดิน

ชุมชนกะเบอะดินเป็นชุมชนที่อยู่อาศัยของกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงโปว์ ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 12 ตำบลอมก๋อย อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ เป็นชุมชนที่ตั้งถิ่นฐานบนภูมิประเทศซึ่งเป็นหุบเขาสูงและอยู่ท่ามกลางป่าไม้เบญจพรรณ ซึ่งเป็นพื้นที่ภายใต้เขตป่าสงวนอมก๋อย

แต่เดิมชุมชนกะเบอะดินเป็นชุมชนที่มีกลุ่มคนเคยมาอยู่อาศัยก่อนชุมชนปัจจุบัน โดยมีการค้นพบหลักฐานเป็นวัตถุโบราณในพื้นที่ซึ่งเป็นพื้นที่มีการยื่นขอประทานบัตรทำโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย และในพื้นที่บ้านชุมชนกะเบอะดิน ปรากฏว่าทั้งสองพื้นที่พบกล้องมูยาหรือก็คือกล้องยาสูบดินเผา และภาชนะถ้วยชาม เครื่องปั้นดินเผาโบราณต่างๆ มีการปรากฏอยู่พร้อมกับหลุมศพซึ่งสอดคล้องกับประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและเคลื่อนย้ายของผู้คนในบริเวณนั้น หลักฐานทางเหล่านี้มีความเชื่อมโยงสอดคล้องกับวัฒนธรรมการผังศพของชาติพันธุ์ลั๊วะที่จะผังเครื่องปั้นดินเผาลงไปพร้อมกับหลุมศพด้วย

เศรษฐกิจชุมชน

ชุมชนแห่งนี้ดำรงอาศัยอยู่ด้วยการทำการเกษตรเป็นหลัก โดยมีพืชเศรษฐกิจชุมชนที่สำคัญคือมะเขือเทศ ฟักทอง และกะหล่ำปลี พืชทั้งสามชนิดนี้มีแหล่งน้ำที่ดีหล่อเลี้ยงจนเติบโตให้ผลผลิตซึ่งจะส่งออกไปทั่วประเทศไทยถึงมือของผู้บริโภค แหล่งน้ำธรรมชาติที่หล่อเลี้ยงชุมชนกะเบอะดินประกอบไปด้วยสองลำห้วยหลักห้าลำห้วยย่อย ลำห้วยหลักได้แก่ห้วยผาขาวและห้วยแม่อ่างขาง ทั้งสองลำห้วยนี้มีความสำคัญอย่างมากต่อการใช้น้ำประกอบการทำเกษตรและนำน้ำมาใช้อุปโภคบริโภคในชีวติประจำวัน ทั้งยังมีความสำคัญต่อระบบนิเวศในพื้นที่ มีความสำคัญต่อทั้งคนและสัตว์ท้องถิ่นที่ต้องใช้แหล่งน้ำอิงอาศัย นอกจากนี้แล้วยังมีลำห้วยมะขามซึ่งเป็นแหล่งน้ำซับน้ำซึม มีที่มาจากโคนของดงต้นกล้วย เป็นแหล่งน้ำที่ใกล้กับชุมชนอีกแหล่งและลำห้วยสายนี้มีปลายทางไปบบรจบกับห้วยผาขาวในบริเวณพื้นที่โครงการเหมืองแร่ถ่านหินอีกด้วย

แผนที่น้ำ ที๊งคูเท๊ะฌี้ (แบบมีและไม่มีเหมืองแร่ถ่านหิน)

การใช้น้ำของชุมชน

ระบบการใช้น้ำอุปโภคบริโภคของชุมชนใช้เป็นระบบประปาภูเขาโดยการต่อท่อพีวีซีจากดอยพุยมายังวัดแม่อ่างขางซึ่งเป็นปากทางเข้าหมู่บ้านกะเบอะดิน และได้โยงสายท่อพีวีซีทอดยาวกระจายไปตามบ้านแต่ละหลังของชุมชนเพื่อการใช้งานในครัวเรือน ส่วนการใช้น้ำในเพาะปลูกพืชนั้น หากพื้นที่เพาะปลูกอยู่บนพื้นที่ที่มีความสูงชัน โดยปกติจะใช้วิธีการกักเก็บน้ำฝนในการนำมารดน้ำให้แก่แปลงเพาะปลูก หากช่วงที่ฝนไม่ตก ต้องใช้รถบรรทุกไปบรรจุน้ำจากแหล่งน้ำสองแหล่ง ได้แก่ ลำห้วยธรรมชาติซึ่งอยู่ในพื้นที่ข้างล่าง โดยต้องใช้เครื่องสูบน้ำเข้ามาช่วยชักน้ำจากลำห้วยเข้ามาบรรจุในแท๊งก์น้ำสี่เหลี่ยมบรรจุน้ำบนรถยนต์ที่ใช้บรรทุกเพื่อขนส่งไปยังพื้นที่เพาะปลูกที่อยู่ด้านบนต่อไป แหล่งน้ำอีกแห่งหนึ่งซึ่งสามารถนำรถยนต์ไปบรรจุน้ำได้ก็คือจากท่อประปาภูเขาที่อยู่บริเวณวัดแม่อ่างขาง ในกรณีที่แปลงเพาะปลูกอยู่ใกล้พื้นที่ลำห้วย ก็จะใช้เครื่องสูบน้ำสูบน้ำเข้าแปลงเพาะปลูกได้โดยตรง

วัฒนธรรมชุมชนและภูมิปัญญา

ภูมิปัญญาของชุมชน เนื่องจากชุมชนกะเบอะดินเป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์การเคลื่อนย้ายชุมชนอย่างที่กล่าวไปข้างต้น ประกอบกับปัจจุบันกะเบอะดินเป็นชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่อาศัยอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ดังนั้นการที่ชุมชนกะเบอะดินจะมีร่องรอยของภูมิปัญญาการเพาะปลูกที่สืบสานต่อกันมาจากบรรพบุรุษจนถึงปัจจุบันนั้นก็เป็นเรื่องที่คาดหมายได้ไม่ยากนัก หลายท่านน่าจะเคยได้ยินเรื่องของการเกษตรที่มีชื่อว่า ไร่หมุนเวียน มาบ้างแล้ว ชุมชนกะเบอะดินแห่งนี้ก็เป็นชุมชนหนึ่งที่ยังคงการเกษตรแบบไร่หมุนเวียนอยู่ต่อไป ไร่หมุนเวียนเป็นการปลูกพืชตามภูมิปัญญาของชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ลักษณะเด่นของการปลูกจะมีการปลูกพืชเวียนพื้นที่ไปเป็นแห่งๆอย่างมีขอบเขตที่ชัดเจน หมายความว่าการปลูกจะไม่ใช้พื้นที่เดียวเพาะปลูกซ้ำๆติดต่อกันหลายครั้ง วัตถุประสงค์ของการปลูกเช่นนี้คือการทำให้ดินสามารถฟื้นฟูแร่ธาตุได้ด้วยตนเองตามธรรมชาติ หลังจากที่มีการเก็บเกี่ยวพื้นที่แปลงเพาะปลูกจะมีลักษณะโล่งและจะถูกพักไว้เพื่อให้ฟื้นฟูสภาพดินด้วยกลไกตามธรรมชาติเอง ซึ่งจะมีระยะเวลาพักพื้นที่ที่ใช้เพาะปลูกไปแล้วประมาณ 5 – 7 ปี หากพื้นที่ใดพักฟื้นเสร็จแล้วตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ ก็จะสามารถเข้าไปทำแปลงเพาะปลูกได้อีกครั้งหนึ่ง ที่สำคัญการลงเมล็ดพันธุ์พืชในการเพาะปลูกจะใช้เมล็ดพันธุ์ที่หลากหลาย มีลำดับขั้นตอนในการลงเมล็ดพันธุ์เพื่อการใช้ประโยชน์จากคุณสมบัติเมล็ดพันธุ์พืชที่มีความหลากหลายของสรรพคุณในการบำรุงดิน

นอกจากวิถีการเพาะปลูกที่เป็นเอกลักษณ์แล้ว ชุมชนเองยังมีวัฒนธรรมความเชื่อที่เชื่อมโยงกับทรัพยากรธรรมชาติซึ่งจะเป็นข้อตกลงที่มีประสิทธิภาพของชุมชนที่จะกำหนดขอบเขตของการใช้ประโยชน์จากที่ดินในการทำกิจกรรมต่างๆอีกด้วย โดยชุมชนจะมีการแบ่งขอบเขตการใช้ประโยชน์ที่ดิน โดยแบ่งเป็นพื้นที่สำหรับอยู่อาศัย สำหรับทำเป็นพื้นที่เพาะปลูกนาข้าวซึ่งจะแบ่งย่อยเป็นข้าวจากนาและข้าวจากไร่ และยังมีพื้นที่ไร่สวนเพื่อใช้ในการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจต่างๆ พื้นที่ไร่หมุนเวียน และพื้นที่ป่าจิตวิญาญและพื้นที่ป่าอนุรักษ์ซึ่งเป็นพื้นที่แหล่งต้นน้ำลำธาร การใช้ประโยชน์ในพื้นที่นี้จะน้อยมากเพราะเป็นพื้นที่อนุรักษ์ไว้ซึ่งความสมบูรณ์ของระบบนิเวศตามธรรมชาติ พื้นที่นี้จะเป็นพื้นที่ซึ่งความเชื่อเรื่องภูตผีดูแลป่าเข้ามาเกี่ยวข้องเข้มข้นมากที่สุด ภูมิปัญญาเหล่านี้ถือว่าเป็นภูมิปัญญาที่สร้างระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและกำหนดโครงสร้างการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในชุมชนกับทรัพยากรธรรมชาติอย่างสอดคล้องกันเป็นอย่างดี

ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนมากมาจากความบกพร่องของ รายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment) หรือ EIA ซึ่งพบส่วนที่ไม่ถูกต้องดังนี้

1. มีการปลอมแปลงเอกสารการมีส่วนร่วม โดยมีการปลอมแปลงชื่อของชาวบ้าน และมีการนำรายชื่อของเยาวชนมาระบุให้ความเห็นชอบในรายงาน
2. นำเสนอข้อมูลแต่ด้านดีด้านเดียวไม่ครบถ้วนทุกมุมของผลกระทบที่เป็นข้อเสีย
3. นำเสนอข้อมูล EIA โดยไม่คำนึงถึงข้อจำกัดทางภาษาของชุมชนชาวกะเหรี่ยง ทำให้ชุมชนไม่เข้าใจเนื้อหา EIA อย่างครบถ้วน
4. ในรายงานไม่ได้ระบุการประเมินผลกระทบจากการเบี่ยงลำน้ำจากลำห้วยมะขาม และลำห้วยผาขาวไปสู่คลองดาดคอนกรีตที่สร้างขึ้นใหม่ ซึ่งการประเมิน และออกแบบดังกล่าวพิจารณาเพียงความจุของลำห้วยเดิมตามธรรมชาติ เทียบกับคลองดาดคอนกรีตเท่านั้น แต่ไม่ได้ประเมินผลกระทบต่อพื้นที่เกษตกรรมและ ชุมชนที่ใช้น้ำจากลำห้วยเดิมในลักษณะของการประเมินเชิงพื้นที่ (Spatial Analysis) ว่าจะได้รับผลกระทบ ในเชิงของปริมาณน้ำจะใช้เพื่อการเกษตรหรือไม่อย่างไร
5. โครงการไม่มีการประเมินผลกระทบคุณภาพดิน และน้ำจากการปนเปื้อนของโลหะหนัก และกึ่งโลหะซึ่งตามวงการวิชาการจะทราบโดยทั่วไปว่าถ่านหินปนเปื้อนโลหะหนักเสมอไม่ว่าจะมาจากแหล่งแร่ใด ๆ ก็ตาม
6. EIA โครงการเหมืองถ่านหินกะเบอะดินอ้างว่ามีการประเมินการฟุ้งกระจายของฝุ่นจากรถขนถ่านหินที่วิ่งไปบนถนนลูกรัง และการฟุ้งกระจายนั้นไม่มีนัยสำคัญ และอ้างว่าไม่ต้องทำการประเมินด้วยแบบจำลองมลพิษทางอากาศเพราะจะใช้น้ำรดพื้นที่เพื่อไม่ฝุ่นฟุ้งกระจายมาก ถือเป็นการกล่าวอ้างที่ไม่มีการประเมินทางวิชาการใดๆ ให้เป็นที่ประจักษ์
7. การใช้ข้อมูลและการวางมาตรการลดผลกระทบที่อิงข้อมูลเก่าอาจไม่เหมาะกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นในบริบทปัจจุบัน ยกตัวอย่างเช่น ไม่มีการประเมินผลกระทบและวางมาตรการที่เกี่ยวข้องกับ PM10 และ PM5 โดยเฉพาะอย่างยิ่ง PM2.5 ซึ่งเป็นมลพิษที่ต้องทำการ ตรวจวัดตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 36 ปี 2553

จากข้อบกพร่องต่างๆข้างต้นจึงทำให้ข้อมูลในรายงาน EIA มีความไม่น่าเชื่อถือ ไม่เหมาะสมต่อการใช้ประกอบการพิจารณาขออนุญาตออกประทานบัตรการทำเหมืองแร่

ด้านวิถีชีวิต

1 โครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย ดำเนินการโดยการเปิดหน้าดิน ในพื้นที่ซึ่งตรงกับพื้นที่ทางน้ำสาธารณะได้แก่ ห้วยมะขามและห้วยผาขาว ทั้งยั้งเป็นการทำลายป่าไม้ในพื้นที่เปิดหน้าดินซึ่งทำให้สูญเสียพื้นที่แหล่งซับน้ำของลำห้วยทั้งสอง

2 การตั้งโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย สถานที่ตั้งของโครงการเป็นพื้นที่ทรัพยากรธรรมชาติที่คนในชุมชนกะเบอะดิน สัตว์และพืชพันธุ์ต่าง ๆ มีการใช้น้ำจากลำห้วยผาขาวและห้วยมะขาม ผลกระทบจะเกิดต่อคนในชุมชนที่ทำการเกษตร กระทบต่อการผลิตพืชผลทางการเกษตรซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจของชุมชน เช่น มะเขือเทศ กะหล่ำปลี ฟังทอง กระทบต่อแหล่งความมั่นคงทางอาหารของชุมชน ซึ่งต้องอาศัยวัฒนธรรมการทำไร่หมุนเวียนเพื่อให้มีหลักประกันสำหรับแหล่งอาหารในการดำรงชีวิตคงอยู่ต่อไป รวมถึงกระทบต่อสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยงที่ใช้แหล่งน้ำในการดำรงชีวิตด้วย ได้แก่ ไก่ หมู และวัวซึ่งส่วนใหญ่เป็นการเลี้ยงปล่อยตามธรรมชาติ ท้ายที่สุดพื้นที่ป่าจิตวิญญาณของชุมชนซึ่งเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ เป็นแหล่งเชื่อมโยงความผูกพันธ์ทางจิตวิญญาณ เป็นที่เคารพนับถือของคนในชุมชน จะถูกกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ปลายทางสุดท้ายของผลกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนกะเบอะดิน เมื่อพวกเขากำลังจะถูกริดรอนสิทธิในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติที่พวกเขาได้มีปฏิสัมพันธ์และมีความใกล้ชิดมาตั้งแต่แรกเกิดจนถึงปัจจุบัน ได้รักษาและส่งต่อกันมารุ่นสู่รุ่น จนหลอมรวมเกิดเป็นมรดกภูมิปัญญาและวัฒนธรรมอันมีอัตลักษ์เป็นของตนเอง ทรัพยากรธรรมชาติและจารีตวัฒนธรรมที่กล่าวไปจะหายไปเพราะบริบทของพื้นที่ไม่ได้คงอยู่เช่นเดิมดังที่สืบทอดดูแลรักษากันมา ชุมชนมีแนวโน้มเกิดการล่มสลายและเกิดการถูกบังคับให้ย้ายออกจากพื้นที่โดยไม่ได้มาจากความสมัครใจ

ด้านสุขภาพ

กระบวนการผลิตถ่านหินในลักษณะการเปิดหน้าดินเพื่อขุดชั้นถ่านหินขึ้นมา จะมีเปลือกดินที่ขุดขึ้นมาอยู่บนผิวพื้นดินรอบ ๆ เขตเหมือง ซึ่งนอกจากจะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศของธรรมชาติแล้ว ยังมีผลต่อการปนเปื้อนจากโลหะหนักและแร่ธาตุที่อยู่บนกองหินเกิดการชะล้างซึ่งจะทำให้เกิดการปนเปื้อนต่อน้ำบนผิวดินและน้ำใต้ดิน ปนเปื้อนผ่านทางอากาศอันจะเกิดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็งปอด โรคหัวใจ โรคเกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจเป็นสำคัญ กลุ่มผู้อ่อนไหวเช่น สตรีมีครรภ์ก็จะรับความเสี่ยงต่อผลกระทบนี้มากกว่ากลุ่มอื่น ๆ  ส่งผลกระทบตจ่อคุณภาพชีวิตของประชากรรุ่นถัดไป

นอกจากนี้ตามเอกสารที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสุขภาพจากโครงการเหมืองแร่ของกรมอนามัยได้ระบุว่าการทำเหมืองแร่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อปัจจัยกำหนดสุขภาพและนำไปสู่สถานะสุขภาพได้ เช่น โรคซิลิโคซิส โรคฝุ่นจับปอดเรื้อรัง วัณโรคปอด โรคขาดสารอาหารเนื่องจากการทำเหมืองแร่ต้องทำลายพื้นที่เกษตรซึ่งเป็แหล่งผลิตอาหารของชุมชน รวมถึงปัญหาที่เกิดจากเสียงและแรงสั่นสะเทือนอีกด้วย

ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

อำเภออมก๋อยเดิมมีต้นทุนทางทรัพยากรทางธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะป่าไม้และแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ซึ่งพื้นที่ตั้งโครงการที่มีการตั้งทับห้วยผาขาวและห้วยมะขามซึ่งเป็นแหล่งน้ำอุปโภคบริโภคและใช้ทำการเกษตรซึ่งเป็นหลักประกันความมั่นคงทางอาหารของชุมชนกะเบอะดิน ผลกระทบจะเกิดขึ้นทั้งพื้นที่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ  ป่าไม้ถูกถอนทำลาย สัตว์ป่าและพืชพันธุ์เฉพาะถิ่นต่างได้รับผลกระทบเช่นกัน

การทำเหมืองแร่แบบเปิดหน้าดินจะมีการขุดถ่านหินขึ้นมาโดยจะส่งผลให้เกิดกระบวนการน้ำเหมืองเป็นกรด (Acid Mine Drainage – AMD) กระบวนการนี้เกิดจากแร่ซัลไฟล์ในชั้นดินและหินเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นแร่ซัลไฟล์ที่มักพบในถ่านหิน เดิมที่อยู่ในชั้นดินจะมีปริมาณออกซิเจนต่ำเมื่อถูกขุดขึ้นมาบนผิวดินแล้วจะทำให้เกิดการสัมผัสกับออกซิเจนจากอากาศหรือจากน้ำผิวดินมากขึ้นจนเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่น  ผลผลิตของปฏิกิริยาจะเกิดเป็นกรดซัลฟูริก  สภาพผิวดินที่ขุดแร่ถ่านหินขึ้นมากองไว้รวมถึงกองเปลือกดินจึงมีค่าความเป็นกรดสูง น้ำที่ไหลผ่านกองแร่และเปลือกดินดจึงมีค่าความเป็นกรดสูงไปด้วย ทั้งยังสามารถชะล้างเอาโลหะหนักต่างๆรวมถึงซัลเฟตซึ่งเป็นองค์ประกอบในดินและหินออกมาด้วย ท้ายที่สุดน้ำดื่มและน้ำอุปโภคบริโภคจึงถูกปนเปื้อน การดำรงชีวิตของผู้คน สัตว์ และพืชพันธุ์จึงอยู่บนความเสี่ยงของการปนเปื้อนสารเหล่านี้

รายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย คำขอประทานบัตรที่ 1/2543 ไม่ได้ระบุการประเมินผลกระทบจากน้ำเหมืองเป็นกรดและการปนเปื้อนโลหะหนักต่อน้ำและดิน นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงจากมลพิษทางอากาศอันเกิดจากกระบวนการเปิดหน้าเหมือง ขุดตัก บด ลดขนาดและแยกขนาดถ่านหิน  ซึ่งจะก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศ เช่น ฝุ่น PM10 และ PM2.5

ด้านเศรษฐกิจ

ชุมชนกะเบอะดินส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบอาชีพเกษตรกร รายได้พื้นฐานมาจากการปลูกพืชเศรษฐกิจของชุมชน เช่น มะเขือเทศ ฟักทอง กะหล่าปลี และพริก โดยมะเขือเทศซึ่งเป็นพืชขึ้นชื่อของชุมชนกะเบอะดิน  คุณภาพขึ้นอยู่กับคุณภาพน้ำที่ใช้เพาะปลูกซึ่งมาจากแหล่งน้ำห้วยผาขาว บริเวณดังกล่าวเป็นพื้นที่ตั้งของโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย  ผลกระทบที่จะเกิดจึงส่งผลต่อคุณภาพของพืชเศรษฐกิจ ซึ่งนอกจากจะกระทบต่อรายได้ของคนในชุมชนแล้ว ยังกระทบต่อความมั่นคงด้านเศรษฐกิจจากการค้าขายพืชเหล่านี้อีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งมะเขือเทศจากชุมชนกะเบอะดินจะถูกส่งไปยังตลาดค้าส่งต่างๆ ทั้งภายในและภายนอกจังหวัดเชียงใหม่ โดยกระจายไปยังพื้นที่ต่างๆทั่วประเทศไทย เช่น ตลาดสี่มุมเมือง ตลาดไท ตลาดค้าส่งในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โรงงานผลิตปรากระป๋องเพื่อทำซอสมะเขือเทศที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ จะเห็นได้ว่าหากพืชเศรษฐกิจถูกปนเปื้อนจะทำให้ผู้ซื้อไม่รับซื้อพืชผลของชุมชนกะเบอะดินและต้องสูญเสียแหล่งรายได้หลักของชุมชนไป นอกจากนี้เมื่อมองผลกระทบเชิงพื้นที่แล้ว โดยสภาพของโครงการพื้นที่ในรัศมี 20 กิโลเมตรจากที่ตั้งของแผนที่โครงการก็ย่อมจะได้รับผลกระทบด้วย

ด้านความเสี่ยงต่อการชะล้างพังทลายเกิดดินถล่มและน้ำป่าไหลหลาก

จากรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย จากข้อการศึกษาของกรมทรัพยากรธรณีพบว่า พื้นที่โครงการตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ซึ่งมีโอกาสเกิดดินถล่มได้ในอันดับที่ 2 หากมีปริมาณฝนตกมากกว่า 200 มิลลิลิตรต่อวัน สภาพพื้นที่ซึ่งมีชั้นดินหนา ขาดรากไม้ยึดเหนี่ยว ความลาดเอียงของพื้นที่มากกว่า 30 องศา พื้นที่ย่อมมีโอกาสเกิดดินถล่มได้

นอกจากนี้รายงานของกรมทรัพยากรธรณี จากแผนที่เสี่ยงภัยดินถล่มระดับชุมลน ตำบลอมก๋อย อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิง่แวดล้อม พ.ศ.2558 พบว่าหมู่บ้านตำบลอมก๋อยทั้งหมด 20 หมู่บ้าน ซึ่งหมู่ที่ 12 บ้านกะเบอะดินเป็นพื้นที่ตั้งโครงการมีโอกาสได้รับผลกระทบโดยตรงจากภัยพิบัติดินถล่ม น้ำป่าไหลหลากและน้ำท่วมฉับพลัน มากไปกว่านั้นในอดีตพื้นที่ตำบลอมก๋อยเคยเกิดดินถล่ม น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมฉับพลันมาแล้วถึง 4 ครั้ง ได้แก่ ปี พ.ศ. 2547, 2552, 2554 และ เมื่อปี 2556 เกิดเหตุการณ์ดินถล่มครั้งสำคัญที่บ้านกะเบอะดินเป็นเหตุให้ประชากร 37 ครัวเรือนต้องอพยพย้ายบ้านเรือนมาอยู่ในพื้นที่ที่ปลอดภัย

ด้านอุบัติเหตุทางการเดินทาง

จากรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวลด้อมของโครงการเหมืองแร่ถ่านหินอมก๋อย เส้นทางที่ใช้เพื่อขนส่งถ่านหินซึ่งมาจากการทำเหมืองแร่ถ่านหินของโครงการจะถูกขนส่งเพื่อนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงของบริษัทปูนซีเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) จังหวัดลำปาง โดยมีอัตราขนส่งถ่านหินของโครงการวันละ 50 เที่ยว นับรวมขาไปและขากลับ บรรทุกถ่านหินโดยใช้รถบรรทุก 10 ล้อ น้ำหนักรถบรรทุกอยู่ที่คันละ 16 ตัน และที่สำคัญที่สุดเส้นทางที่ใช้ขนส่งถ่านหินเป็นเส้นทางเดียวกับเส้นทางเข้าออกของชุมชนซึ่งมีเส้นทางเดียว ดังนั้นเส้นทางในการดำเนินกิจกรรมต่างๆของชุมชนบ้านกะเบอะดินจึงมีความหนาแน่นมากยิ่งขึ้น และจะกระทบกับเส้นทางกิจกรรมต่างๆของชุมชน เช่น เส้นทางเดินทางของกลุ่มนักเรียน เส้นทางขนส่งผลผลิตทางการเกษตร เส้นทางเดินทางไปสถานพยาบาล เป็นต้น ประกอบกับสภาพถนนมีความแคบและลาดชันไม่สอดรับกับการปรับปรุงถนนจากที่กล่าวในรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการว่าจะมีการซ่อมแซมถนนและลาดยางเพื่ออำนวยความสะดวกต่อการใช้เส้นทางสัญจรร่วมกัน แต่การที่มีรถบรรทุกน้ำหนักคันละ 16 ตันตั้งเป้าการเดินทางไว้วันละ 50 เที่ยว จะทำให้พื้นถนนที่ปรับปรุงไว้มีเสื่อมสภาพอย่างรวดเร็ว การจราจรแออัดตลอดวัน ดังนั้นการสัญจรร่วมกันกับยานพาหนะในชุมชนย่อมเกิดความเสี่ยงที่จะเกิดอุบัติเหตุทางการจราจรมากยิ่งขึ้น

ด้านผลกระทบทำให้เกิดสภาวะโลกร้อน

การใช้พพลังงานจากถ่านหินเป็นสาเหตุหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ประเทศไทยได้ให้สัตยาบันเป็นภาคีในกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change: UNFCCC) วันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ.2537 รวมถึงให้สัตยาบันเข้าร่วมกับความตกลงปารีส (Paris Agreement 2020 – 2030) พ.ศ.2559 วัตถุประสงค์คือกำหนดความร่วมมือในการดำเนงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและกำหนดเป้าหมายระดับโลกร่วมกัน นอกจากนี้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีการจัดตั้งกลไกและกำหนดแผนดำเนินการเพื่อให้ประเทศไทยบรรลุเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกตามที่เข้าร่วมพันธกรณีทั้งสอง เช่น เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นศูนย์ (Net Zero Emission) แผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปี พ.ศ.2558 – 2593 แผนที่นำทางการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทยปี พ.ศ.2564 – 2573 ซึ่งเป็นกรอบดำเนินงานสู่เป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจก 40 % ภายในปี พ.ศ.2573 เป็นต้น