การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารกับโครงการจัดที่ดินทำกินให้กับชุมชน (คทช.) ตำบลทาเหนือ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่

จากการพูดคุยพบว่าตัวแทนชุมชนได้สะท้อนถึงความต้องการเข้าถึงข้อมูลโครงการ คทช. สำรับชาวบ้านทั่วไปที่ยังทราบข้อมูลไม่มากนัก ซึ่งประเด็นที่สะท้อนออกมาได้แก่

1. เรื่อง คทช. คืออะไร
2. ขั้นตอนการได้มาซึ่งสิทธิทำกินในที่ดินของรัฐตามกระบวนการ คทช.
3. ผลดีและผลเสียของการเข้าร่วมโครงการ คทช. ซึ่งเน้นไปที่เรื่องการเปลี่ยนมือการทำประโยชน์ในที่ดินและเงื่อนไขการทำกินภายใต้พระราชบัญญัติ คทช.
4. เงื่อนไขการปลูกต้นไม้ในที่ดินภายใต้โครงการ คทช.

หลังจากที่นักศึกษาได้ทราบข้อมูลที่ชุมชนต้องการทราบจากเสียงสะท้อนดังกล่าวแล้ว จึงได้นำประเด็นต่าง ๆ กลับมาสืบค้นและศึกษาข้อมูลและนำข้อมูลไปจัดทำเป็นแผ่นพับและโปสเตอร์ชุดข้อมูล

ต่อมาวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2569 กลุ่มนักศึกษากระบวนวิชากฎหมายกับสังคมได้เดินทางลงพื้นที่ ณ สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลทาเหนืออีกครั้งเพื่อนำข้อมูลที่สืบค้นและศึกษานำเสนอต่อตัวแทนชุมชนที่เข้าร่วมกิจกรรม โดย ข้อมูลที่นำเสนอประกอบไปด้วย

1. ข้อดี – ข้อเสียของสิทธิที่เกี่ยวข้องใน คทช. เช่น สิทธิทำกินซึ่งเป็นประเภทหนึ่งของสิทธิในที่ดินแต่ไม่ใช่เอกสารสิทธิตามประมวลกฎหมายที่ดิน
2. การเปลี่ยนมือในสิทธิทำกินซึ่งสามารถตกทอดสู่ทายาทตามเงื่อนไขที่พระราชบัญญัติคทช.ระบุไว้ได้แต่ไม่สามารถโอนสิทธิโดยการซื้อขาย 
3. ประโยชน์การเข้าถึงการพัฒนาสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน
4. คุณสมบัติและเงื่อนไขการเข้าร่วม คทช.
5. ระยะเวลาที่ดำเนินการตามกฎหมายเพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิทำกิน
6. เงื่อนไขการปลูกต้นไม้หรือทำไม้ในที่ดินที่เข้าร่วมโครงการ คทช. เป็นต้น

จัดทำโดยกลุ่มนักศึกษาคณะนิติศาสตร์ ชั้นปีที่ 4 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กระบวนวิชากฎหมายกับสังคม

นอกจากนี้นักศึกษาได้เชิญวิทยากรจากสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 1 เชียงใหม่ เพื่ออธิบายถึงขั้นตอนและกระบวนการเข้าร่วมโครงการ คทช. ของทั้ง 5 หมู่บ้าน ตำบลทาเหนือ ดังกล่าวในเชิงรายละเอียด และเพื่อให้ชุมชนสามารถสอบถามและแลกเปลี่ยนข้อมูลกับเจ้าหน้าที่ได้อย่างสะดวก

บรรยาการกาศการพูดคุยสะท้อนถึงประเด็นการหาข้อติดขัดของการดำเนินการตามกระบวนการและแนวทางพัฒนาข้อจำกัดในเชิงกระบวนการ คทช. และเชิงเนื้อหาของสิทธิ เช่น เชิงกระบวนการการทำงานของกรมที่ดินที่และกรมป่าไม้ที่มีแผนการดำเนินงานเพื่อลงพื้นที่ตรวจแปลงที่ดินที่จะเข้าร่วมโครงการคทช.แตกต่งกัน การดำเนินการแก้ไขพระราชบัญญัติสวนป่า พ.ศ.2535 ให้บัญญัติการทำไม้ที่ระบุถึงชื่อไม้ที่สามารถทำได้อย่างชัดเจน ประเด็นเรื่องอายุของหนังสือรับรองสิทธิทำกินที่จำกัดอายุ 5 – 30 ปี อาจจะไม่สอดคล้องกับบริบทการใช้ประโยชน์จริงของประชาชนในพื้นที่ เป็นต้น

โดยสรุปแล้วการลงพื้นที่เพื่อนำเสนอข้อมูลเป็นโอกาสในการรับทราบข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนและเนื้อหาของโครงการ คทช. และได้มีการจัดช่วงพูดคุยแลกเปลี่ยนประเด็นที่ชุมชนต้องการทราบกับเจ้าหน้าที่จากสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 1 เชียงใหม่ ได้โดยตรง

นักศึกษาและคลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อมขอขอบคุณคุณวิสาร ตัวแทนผู้ประสานงานชุมชนตำบลทาเหนือที่เป็นผู้อำนวยความสะดวกในการติดต่อและนัดหมายการทำกิจกรรมของนักศึกษาให้กับตัวแทนชุมชน 5 หมู่บ้าน และจัดเตรียมสถานที่ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลทาเหนือ

แหล่งอ้างอิง

เรียบเรียงโดย

กิจกรรมนักศึกษาอื่น ๆ